Bạn đang nấu bữa tối, điện thoại hiện tin một cơ sở hạt nhân bên Mỹ phải phong toả vì cháy, và tự nhiên bạn nhìn quanh bếp xem nhà mình có gì để ứng phó nếu một sự cố bất ngờ ập tới. Câu chuyện ở tổ hợp Savannah River là dịp để bạn rà lại những thứ nhỏ nhất trong nhà, từ chai nước đến túi giấy tờ.
Tổ hợp Savannah River ở Nam Carolina gặp sự cố cháy trong phòng thí nghiệm
Chiều 28/10, giới chức tổ hợp hạt nhân Savannah River ở bang Nam Carolina (Mỹ) thông báo Tình trạng Khẩn cấp Khu vực Cơ sở, gọi tắt là SAE, sau khi xảy ra hỏa hoạn tại một căn phòng thuộc Phòng thí nghiệm Quốc gia Savannah River. Đây là mức nghiêm trọng thứ ba trong bốn cấp độ phân loại của Ủy ban Quản lý Hạt nhân Mỹ. Ngọn lửa sau đó được khống chế. Giới chức khu tổ hợp xác nhận có sự cố phát tán phóng xạ chưa qua xử lý trên mặt đất, nhưng khẳng định chưa ghi nhận ô nhiễm phóng xạ bên ngoài và không có dấu hiệu hậu quả vượt ra ngoài phạm vi cơ sở.
Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ hạn chế bay 28 km quanh cơ sở
Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã ban hành lệnh hạn chế bay có bán kính 28 km và độ cao khoảng 3.000 m quanh cơ sở Savannah River, với lý do xảy ra sự cố hạt nhân. Toàn bộ hoạt động giao thông ở những vùng lân cận cũng bị hạn chế. Những con số này cho thấy một sự cố tại cơ sở lớn cỡ 800 km² có thể kéo theo cả bầu trời lẫn đường bộ quanh đó, chứ không gói gọn trong hàng rào. Với gia đình bạn, điều đáng nhớ là tin khẩn cấp thường đến kèm hạn chế đi lại, nên việc để sẵn giấy tờ và thuốc men trong một chỗ cố định vẫn hữu ích.
Nhân viên khu A trú ẩn 30 phút trước khi được rời đi
Các nhân viên tại khu vực phòng thí nghiệm, được gọi là Khu A, phải trú ẩn trong vòng 30 phút trước khi được phép rời đi. Những người khác không được phép tiếp cận địa điểm này. Nhân viên không tham gia hoạt động ứng phó khẩn cấp cũng trú ẩn để đề phòng. Nguyên nhân vụ hỏa hoạn, chủng loại và lượng vật liệu phóng xạ bị phát tán chưa được công bố. Khoảng thời gian 30 phút ấy nhắc bạn một việc rất đời: khi có cảnh báo, cả nhà nên biết ngay chỗ trú và tuyệt đối không tự ý ra ngoài xem tình hình. Bạn có thể tập trước với con bằng cách nói rõ phòng nào là nơi tụ lại, ai mang túi giấy tờ, ai dắt em nhỏ.
Cơ sở từng sản xuất plutonium và tritium thời Chiến tranh Lạnh
Tổ hợp hạt nhân liên bang Savannah River trực thuộc Bộ Năng lượng Mỹ, rộng khoảng 800 km², trải dài trên một số hạt tại bang Nam Carolina. Được xây dựng vào những năm 1950, nơi đây từng sản xuất plutonium và tritium, vật liệu dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Hiện cơ sở đảm nhận các hoạt động như quản lý vật liệu hạt nhân, làm sạch môi trường và nghiên cứu. Một nơi đã hơn nửa thế kỷ vận hành mà vẫn phải báo động vì cháy là lời nhắc rằng thiết bị trong nhà bạn cũng cần được kiểm tra định kỳ, từ ổ điện đến bình nóng lạnh.
Bữa cơm và túi tiền của gia đình bạn học được gì từ tin này
Bạn không cần mua thiết bị đắt tiền để thấy mình chủ động hơn. Hãy đặt trong tủ bếp vài chai nước sạch, đèn pin, pin dự phòng, một ít bánh khô và sữa hộp đủ dùng cho hai ngày. Giấy tờ tuỳ thân, bảo hiểm, sổ khám bệnh, thuốc đang dùng của ông bà và con nhỏ nên nằm trong một túi niêm phong, để chỗ cả nhà đều biết. Mỗi tháng một lần, bạn kiểm hạn dùng của đồ khô và thay nước. Với túi tiền, việc giữ một khoản nhỏ tiền mặt trong nhà phòng khi máy thanh toán gián đoạn cũng là thói quen đáng có, thay vì dồn hết vào thẻ.
Nói với con thế nào để con không hoảng mà vẫn biết cách làm
Trẻ con nghe tin hạt nhân rất dễ sợ. Bạn hãy nói ngắn, rõ: khi có cảnh báo, cả nhà vào phòng trong, đóng cửa sổ, nghe người lớn. Đừng mở tivi liên tục trước mặt con nhỏ. Bạn có thể biến việc chuẩn bị thành trò chơi: con kiểm đèn pin, con xếp bánh vào hộp, con dán nhãn tên lên túi giấy tờ. Những việc nhỏ này giúp con có cảm giác kiểm soát thay vì chỉ nghe người lớn bàn chuyện đáng sợ. Với người già trong nhà, bạn ghi rõ danh sách thuốc và số điện thoại của người thân ra giấy, dán ở chỗ dễ thấy.
Khi nào cần đi khám và khi nào chỉ cần theo dõi tại nhà
Tin về phóng xạ dễ khiến người ta lo lắng quá mức. Với gia đình bạn ở Việt Nam, sự cố ở Nam Carolina không tạo ra tình huống phải xử lý y tế tại nhà. Nếu ai đó trong nhà có biểu hiện bất thường về sức khoẻ sau khi tiếp xúc với khói, bụi, hoá chất trong sinh hoạt, bạn nên đưa đi khám để được đánh giá. Còn với lo lắng thông thường, hãy giữ nếp ăn đủ bữa, ngủ đủ giấc, vận động nhẹ mỗi ngày và hạn chế đọc tin giật gân trước giờ đi ngủ. Bạn chỉ nên đưa con đi khám khi con sốt cao kéo dài, khó thở, nôn nhiều hoặc mệt lả bất thường, còn ho nhẹ và quấy thì theo dõi thêm ở nhà.
Đừng chờ đến lúc có cảnh báo mới mở ngăn kéo. Bạn dành mười phút tối nay, kiểm lại túi ứng phó và nói với cả nhà vài câu ngắn về chỗ trú khi có sự cố.
Đọc thêm: Khu đô thị 15.600 tỷ ở Hưng Yên có đáng để bạn mua nhà?
Câu hỏi thường gặp
Sự cố Savannah River có ảnh hưởng đến Việt Nam không?
Theo bài, giới chức khu tổ hợp khẳng định chưa ghi nhận ô nhiễm phóng xạ bên ngoài và không có dấu hiệu hậu quả vượt ra ngoài phạm vi cơ sở. Với gia đình bạn ở Việt Nam, sự cố ở Nam Carolina không tạo ra tình huống phải xử lý y tế tại nhà.
Túi ứng phó cho gia đình nên gồm những gì?
Bạn đặt trong tủ bếp vài chai nước sạch, đèn pin, pin dự phòng, một ít bánh khô và sữa hộp đủ dùng cho hai ngày. Giấy tờ tuỳ thân, bảo hiểm, sổ khám bệnh, thuốc đang dùng của ông bà và con nhỏ nên nằm trong một túi niêm phong, để chỗ cả nhà đều biết, và mỗi tháng kiểm hạn dùng của đồ khô và thay nước.
Khi có cảnh báo khẩn cấp, cả nhà nên làm gì trước tiên?
Bài nhắc rằng khi có cảnh báo, cả nhà nên biết ngay chỗ trú và tuyệt đối không tự ý ra ngoài xem tình hình, giống như nhân viên khu A phải trú ẩn trong vòng 30 phút trước khi được phép rời đi. Bạn có thể tập trước với con: phòng nào là nơi tụ lại, ai mang túi giấy tờ, ai dắt em nhỏ.
