Bạn vừa nghe kết quả xét nghiệm mỡ máu của bố hơi cao, mà người nấu chính trong nhà lại là bố, lại còn món nào cũng chiên xào cho nhanh và đậm vị? Vậy thì sửa từ chính cái bếp, chứ không cần cấm bố vào bếp. Dưới đây là các bước bạn có thể làm cùng bố, theo thứ tự từ việc đo lường đến việc giữ nếp lâu dài.
Đong lại lượng dầu bố đang dùng mỗi ngày
Trước khi đổi gì, hãy để bố nấu như thường lệ một ngày, nhưng bạn đứng cạnh đong giúp. Cách làm: rót dầu từ chai vào một cái chén nhỏ có vạch hoặc dùng thìa canh có sẵn trong bếp. Một thìa canh dầu ăn khoảng 10 gam, tương đương 90 kcal. Với chảo 26-28 cm, món xào rau hoặc thịt cho 3-4 người thường ngốn 4-6 thìa canh, tức 40-60 gam dầu cho một món. Ngày nào bố nấu hai món chiên xào thì riêng lượng dầu đã 80-120 gam, cao hơn mức khuyến nghị thông thường cho cả ngày (khoảng 25-30 gam dầu ăn và chất béo nhìn thấy).
Dấu hiệu nhận biết đã đong đúng: bạn nhìn thấy lớp dầu trong chén, biết chính xác món đó tốn mấy thìa. Dấu hiệu làm sai: rót trực tiếp từ chai vào chảo nóng, ước lượng bằng mắt, hoặc tin rằng dầu thực vật thì không cần đếm. Đây là mốc số 1 để bạn và bố cùng nhìn thấy vấn đề, thay vì nói chung chung là ăn nhiều mỡ.
Đổi cách chiên xào: ít dầu, lửa vừa, đậy nắp
Bắt đầu bằng việc hạ nhiệt độ và giảm lượng dầu trong từng món. Với rau xanh, dùng 1 thìa canh dầu, để lửa vừa (khoảng 60-70% độ lớn của bếp), cho rau vào đảo nhanh 1-2 phút, rồi thêm 2-3 thìa canh nước, đậy nắp 1-2 phút. Cách này giữ rau chín mềm mà không cần ngập dầu. Với thịt nạc hoặc ức gà, bạn ướp 10-15 phút trước với chút gia vị, rồi áp chảo 1 thìa canh dầu cho mỗi 300 gam thịt, lửa vừa, trở mặt 2 lần, mỗi mặt 3-4 phút. Với cá, thấm thật khô trước khi áp chảo; dầu chỉ cần một lớp mỏng 1 thìa cà phê tráng chảo, lửa vừa, 4-5 phút mỗi mặt.
Dấu hiệu đã làm đúng: thức ăn vẫn vàng nhẹ, không bốc khói, chảo không đọng váng dầu sau khi gắp ra, thành chén không thấy lớp dầu loang. Dấu hiệu làm sai: dầu bốc khói trước khi cho thức ăn, thức ăn chìm trong dầu, hoặc sau khi ăn xong đáy đĩa còn một lớp dầu đủ để nghiêng đĩa chảy thành dòng. Khi thấy dấu hiệu làm sai, hãy bớt nửa lượng dầu cho món kế tiếp và hạ lửa xuống một nấc.
Cho bố ăn thử và tự chấm điểm vị
Bố thường phản đối vì sợ mất vị. Hãy làm một lần đối chứng: nấu hai chảo rau giống nhau, một chảo theo cách cũ (4 thìa canh dầu), một chảo theo cách mới (1 thìa canh dầu và 3 thìa canh nước). Đặt hai đĩa lên bàn, không nói trước. Cho bố ăn thử và nói vị. Cách này không dùng lời khuyên suông mà để bố tự nhận. Nhiều bố sẽ thấy món mới nhẹ hơn, ăn được nhiều rau hơn, không ngấy cuối bữa.
Dấu hiệu nhận biết thuyết phục được bố: bố gắp thêm rau ở chảo mới, hoặc nói món này đỡ nặng bụng. Dấu hiệu chưa được: bố vẫn nhận ra vì thiếu béo, càu nhàu. Khi đó đừng tăng dầu lại ngay; hãy thêm một chút vừng rang, lạc rang giã nhỏ, hoặc rắc chút hành phi, để vị béo đến từ hạt thay vì từ dầu chiên.
Đổi bữa tối thành món hấp, luộc, nướng hai lần mỗi tuần
Mục tiêu không phải bỏ chiên xào, mà giảm số lần. Bạn đặt lịch: mỗi tuần 2 buổi tối dùng món không dùng chảo dầu. Món hấp: đặt thức ăn vào xửng, đậy nắp, hấp cách thủy 12-15 phút cho cá lát, 15-20 phút cho thịt gà chặt miếng. Món luộc: nước ngập mặt thực phẩm khoảng 2 cm, lửa vừa, luộc 8-10 phút với rau củ, 20-25 phút với thịt. Món nướng: ướp trước 20 phút, nướng ở 180 độ C trong 20-25 phút cho cá, 25-30 phút cho gà.
Dấu hiệu đã làm đúng: bữa tối vẫn đủ mặn, đủ thơm, bố không đòi thêm chảo chiên; nồi hấp không đọng nước mỡ vàng. Dấu hiệu làm sai: món hấp bị nhạt, món nướng bị khô vì không ướp đủ thời gian, khiến bố mất hứng và đề nghị chiên lại. Khi sai, tăng thời gian ướp và thêm chút nước sốt từ nước tương pha loãng thay vì thêm dầu.
Đi cùng bố trong việc dọn bàn và đi bộ sau ăn
Ăn ít dầu chỉ là một nửa. Nửa còn lại là thói quen quanh bữa ăn. Bạn hãy dọn bàn theo cách bớt món chiên: mỗi bữa tối có một bát rau luộc hoặc rau trộn, một món đạm hấp hoặc áp chảo, và cơm vừa đủ, khoảng một chén rưỡi cho người lớn. Ăn xong, đừng ngồi xem ti vi ngay. Cả nhà đi bộ 20-30 phút, tốc độ còn nói chuyện được, ba bước trong hai giây. Nếu trời mưa, đi bộ tại chỗ trong nhà 15 phút cũng được.
Dấu hiệu đã làm đúng: sau bữa ăn bố thấy nhẹ người, không buồn ngủ gục, sáng hôm sau ngủ dậy đỡ nặng mặt. Dấu hiệu làm sai: vừa rời bàn đã nằm, hoặc đi bộ quá nhanh khiến bố mệt rồi bỏ luôn mấy hôm sau. Nếu bố có bệnh nền hoặc vừa thấy tức ngực, khó thở khi vận động, hãy dừng lại và đi khám để được kiểm tra.
Chỗ dễ sai và cách sửa từng lỗi
Lỗi thứ nhất là đổi quá nhanh trong một ngày. Bạn cắt dầu từ 5 thìa canh còn 1 thìa, cắt luôn món chiên trong tuần, bố ăn thấy nhạt, bỏ luôn cả cách mới. Cách chữa: giảm theo nấc, tuần đầu bớt một phần ba lượng dầu, tuần sau bớt thêm một phần ba nữa, mỗi tuần chỉ thêm một bữa hấp hoặc luộc. Sau khoảng ba tuần, khẩu vị sẽ quen dần. Dấu hiệu bạn đang giảm quá nhanh: bố kêu món ăn nhạt, đòi thêm nước mắm hoặc muối, ăn ít hơn hẳn.
Lỗi thứ hai là tin rằng dầu thực vật hay nồi chiên không khí thì thoải mái. Dầu thực vật vẫn là chất béo, một thìa canh vẫn khoảng 10 gam. Nồi chiên không khí chỉ giảm dầu so với chiên ngập, còn nếu bạn vẫn phết 2-3 thìa canh dầu lên thức ăn trước khi chiên thì lượng dầu không khác mấy. Cách chữa: với nồi chiên không khí, phết đều 1 thìa cà phê dầu cho mỗi 300 gam thực phẩm, lắc rổ một lần giữa chừng, nhiệt 170-180 độ C. Dấu hiệu đúng: mặt ngoài vàng đều, giấy lót rổ chỉ thấm vài giọt dầu. Dấu hiệu sai: giấy lót ướt đẫm dầu, thức ăn vẫn bóng mỡ như chiên ngập.
Việc giảm dầu trong bếp là việc kéo dài nhiều tuần, không phải một bữa. Bạn nhớ theo dõi cùng bố bằng sổ tay đơn giản: ghi số thìa canh dầu dùng trong ngày và số buổi tối dùng món hấp, luộc hoặc nướng. Nếu bố có kết quả mỡ máu bất thường lặp lại, kèm đau ngực, khó thở, chóng mặt nhiều lần, hãy đưa bố đi khám để được đánh giá đầy đủ. Còn nếu chỉ là thói quen nấu nướng, thì sửa từng bước nhỏ ngay trong bếp là cách bền vững nhất cho cả nhà.
Đọc thêm: Chồng tôi lập bảng chi tiêu Tết rồi đau dạ dày mấy ngày
