Bạn đang nấu ăn mà tai vẫn phải vểnh lên nghe tiếng con chạy lon ton quanh bếp, chỉ sợ con với tay vào nồi canh đang sôi hay cái chảo dầu vừa bắc lên? Nỗi lo đó hoàn toàn có cách xử lý gọn ghẽ, nếu bạn chịu khó làm đúng ba việc: chắn lại, sắp lại và dạy con. Cả ba chỉ tốn của bạn một buổi sáng cuối tuần, nhưng giữ được làn da của con suốt nhiều năm.
Đo lại bếp nhà bạn trước khi mua tấm chắn
Đừng vội ra cửa hàng mua tấm chắn rang ngay. Việc đầu tiên là bạn lấy thước dây, đo ba số: chiều rộng mặt bếp chỗ đặt nồi, chiều cao từ mặt bếp lên tới đáy máy hút mùi, và khoảng cách từ mép trước bếp tới mặt đất. Ghi ra giấy. Với bếp ga hoặc bếp điện đặt nổi, tấm chắn phải cao ít nhất 60 cm tính từ mặt bếp, rộng trùm qua hai bên nồi mỗi bên 15 cm. Nếu khoảng cách từ bếp tới tường sau nhỏ hơn 10 cm, bạn nên chọn loại chắn dạng gấp chứ không phải loại tấm phẳng, để không chạm vào nồi khi bạn xoay nồi. Dấu hiệu bạn đo đúng: khi đặt nồi to nhất nhà lên bếp, tấm chắn vẫn cao hơn miệng nồi ít nhất một gang tay và không chạm vào quai. Dấu hiệu bạn đo sai: nấu xong, tấm chắn bị xém vàng hoặc móp do nhiệt, hoặc bạn phải nghiêng người lách qua mỗi lần trở thức ăn.
Lắp chắn rang và cố định đúng cách
Sau khi có đúng kích thước, bạn lau sạch vị trí gắn, để thật khô rồi mới dán hoặc bắt vít. Tấm chắn gắn đứng, mép dưới cách mặt bếp khoảng 2 cm, không chạm hẳn xuống để còn lau. Nếu dùng loại dán keo, bạn ép giữ đủ 60 giây, rồi chờ 24 giờ mới nấu ở lửa lớn. Nếu bắt vít, dùng hai vít nhỏ, siết vừa tay, không siết quá chặt làm nứt tấm. Một tấm chắn vững phải chịu được lực đẩy ngang. Bạn thử bằng cách đặt lòng bàn tay lên tấm chắn và đẩy nhẹ khoảng 5 lần, nếu tấm không lung lay, xê dịch là đạt. Dấu hiệu làm sai: tấm chắn rung khi bạn mở tủ dưới bếp, hoặc mép keo bong sau vài ngày nấu nước sôi liên tục. Khi đó gỡ ra, làm sạch và gắn lại, chứ không đè thêm keo lên lớp cũ.
Quy tắc xoay cán và đặt nồi để tránh với tay
Mỗi lần bắc nồi lên bếp, bạn xoay tất cả quai và cán chảo vào phía trong, cách mép bếp ít nhất 10 cm. Đây là thao tác mất 3 giây nhưng giảm hẳn nguy cơ trẻ vói tay kéo. Với chảo dầu, bạn chỉ đổ dầu ngập 1/3 chiều cao chảo, tức khoảng 1 đến 2 cm dầu, không đổ đầy. Khi dầu bắt đầu nổi gợn sóng lăn tăn, đó là lúc bạn hạ lửa xuống mức vừa, không để lửa lớn làm dầu bắn. Nếu bạn thấy khói bốc lên nghi ngút, dầu đã quá nóng, hãy tắt bếp, chờ 2 phút cho nguội bớt rồi mới cho thức ăn vào. Dấu hiệu bạn giữ đúng quy tắc: khi bước ra khỏi bếp 1 phút, không có quai nồi nào nhô ra khỏi mặt bếp. Dấu hiệu làm sai: tay cầm cứ hướng ra ngoài, ánh mắt con bạn luôn dõi theo cán chảo.
Dạy con vạch an toàn và cách lùi khi nghe tiếng dầu
Bạn hãy dạy con bằng thao tác cụ thể, không chỉ nói suông. Dán một băng dính màu xuống sàn, cách bếp 1 mét, gọi đó là vạch an toàn. Mỗi lần bạn bắt đầu nấu, bạn cho con đứng sau vạch, đếm to từ 1 đến 5, rồi nhắc: khi nghe tiếng dầu xèo xèo hoặc thấy hơi bốc lên, con lùi lại một bước. Lặp lại 5 lần trong tuần đầu, mỗi lần khoảng 1 phút, để thành phản xạ. Với trẻ 2 đến 4 tuổi, bạn dùng thêm một hình dán cấm ở khu vực bếp, nói ngắn 3 từ: bếp nóng, lùi lại. Khi con làm đúng, bạn khen ngay trong 2 giây, vỗ tay hoặc giơ ngón cái. Dấu hiệu dạy đúng: con tự đứng sau vạch khi bạn vừa cầm nồi. Dấu hiệu dạy sai: bạn phải kéo con ra sau mỗi lần con tiến tới, nghĩa là vạch chưa được lặp đủ.
Kiểm tra tay cầm, dây điện và nồi nước sôi mỗi buổi nấu
Trước khi bật bếp 1 phút, bạn chạy một vòng kiểm tra nhanh. Nhìn dây điện của bếp điện hoặc ấm siêu tốc: dây phải nằm sát tường, không vắt ngang lối đi, không cắm ở ổ thấp ngang tầm tay trẻ. Nếu dây đang vắt ngang, bạn chuyển ổ cắm lên cao ít nhất 1,2 mét. Với phích nước sôi, bạn đặt xa mép bàn ít nhất 20 cm, quay vòi vào trong. Bạn cũng kiểm tra nồi canh đang sôi có được đặt ở bếp trong cùng không, nếu nồi nước sôi nằm ở bếp ngoài cùng sát lối đi, hãy đổi chỗ nồi với chảo. Dấu hiệu bạn làm đúng: mọi dây điện và quai nồi đều nằm gọn trong 20 cm quanh bếp. Dấu hiệu làm sai: bạn phải nhón chân bước qua dây khi nấu, hoặc phích nước nằm ngay mép bàn ăn.
Chỗ dễ sai và cách chữa từng lỗi
Lỗi thứ nhất là mua chắn rang quá thấp hoặc quá ngắn, chỉ che được một nửa nồi. Người bán hay đưa loại 30 cm cho gọn, nhưng nồi canh nhà bạn có thể cao hơn. Cách chữa: đo lại theo chiều cao nồi lớn nhất, chọn loại cao hơn miệng nồi ít nhất 10 cm, và rộng hơn nồi 15 cm mỗi bên. Nếu đã lỡ mua, bạn có thể gắn thêm một tấm nối phía trên cùng vít, miễn là mối nối chắc, không rung.
Lỗi thứ hai là dạy con một lần rồi thôi, hôm sau đã quên. Trẻ nhỏ cần lặp lại cùng một câu, cùng một thao tác, ít nhất 5 lần mỗi tuần trong 4 tuần đầu. Cách chữa: gắn việc nhắc vạch an toàn vào một thói quen cố định, ví dụ mỗi lần bạn vo gạo hoặc bật bếp, bạn nói to câu nhắc và cùng con đứng sau vạch 10 giây. Khi con đã quen, bạn giảm dần, chỉ nhắc mỗi khi nấu món có dầu mỡ.
Giữ thói quen an toàn và xử lý khi con bị bỏng nhẹ
Bạn hãy biến việc kiểm tra bếp thành thói quen mỗi ngày, mỗi lần nấu chỉ mất 1 phút. Nếu chẳng may con bị bỏng nhẹ do nước nóng hoặc hơi bốc, bạn đưa con ra xa bếp, để vùng bỏng dưới vòi nước mát chảy nhẹ từ 10 đến 20 phút, không dùng nước đá, không bôi kem đánh răng hay dầu ăn. Sau đó bạn che vùng bỏng bằng gạc sạch, lỏng tay. Nếu vết bỏng rộng hơn lòng bàn tay, có mụn nước to, hoặc con đau nhiều, sốt, quấy khóc kéo dài, bạn đưa con đi khám ngay. Về lâu dài, bạn duy trì cho con ngủ đủ giấc, ăn đủ bữa, vận động ngoài trời mỗi ngày để cơ thể khỏe, và nhắc lại vạch an toàn mỗi tuần. Một cái bếp gọn gàng, một tấm chắn chắc chắn và một đứa trẻ thuộc lòng câu lùi lại sẽ giúp bạn nấu ăn nhẹ lòng hơn rất nhiều.
Đọc thêm: Mùa mưa Sài Gòn, cứu đôi giày da bằng bao tay giấy và hộp xi 45 nghìn
