Mùng 6 Tết năm ngoái, chị Hạnh ở Cầu Giấy mở ngăn đông, thấy túi thịt ba chỉ mua từ trước Tết phủ một lớp tuyết trắng đục. Bên cạnh là hai con cá thu còn nguyên ruột, đông cứng như đá. Chị bảo cả năm tiết kiệm được bao nhiêu, giờ dọn tủ phải bỏ gần 400 nghìn tiền thực phẩm, xót hơn cả tiền điện.
Nhà nào cũng gặp cảnh này, nhất là sau Tết, giỗ, hay đợt siêu thị giảm giá thịt heo còn 89 nghìn một ký. Mua rẻ thì thích. Nhưng khâu bảo quản mà làm ẩu thì coi như tiền đổ xuống sông. Dưới đây là cách chị Hạnh với mấy chị trong xóm đúc kết sau vài lần làm hỏng thực phẩm.
Chia phần ngay khi vừa mua về, đừng chờ tới bữa cơm
Sai lầm phổ biến nhất là mua cả ký thịt, tống nguyên túi ni lông vào ngăn đông rồi lúc nấu mới lôi ra rã đông cả khối. Thịt rã đông xong không dùng hết, phần thừa lại cho vào ngăn đông lần nữa. Chị Hạnh từng làm vậy với miếng thịt vai 700g. Tới lần rã thứ ba, thịt bở, mùi hơi lạ, đành mang đi chiên cháy cạnh để át mùi. Từ đó chị chia thành các phần nhỏ vừa một bữa ăn của nhà bốn người: 200 đến 250g cho thịt heo, khoảng 300g cho cá đã làm sạch.
Cách chia cũng không cầu kỳ. Thịt ba chỉ thái miếng dày độ 1cm, xếp phẳng trong túi zip. Thịt xay dùng muỗng ấn dẹt thành miếng mỏng đều, khi rã đông sẽ rất nhanh. Cá thì cạo vảy, bỏ ruột, rửa sạch, để ráo rồi mới cho vào túi. Chị Hạnh nhấn mạnh chỗ này: cá chưa bỏ ruột mà đông cả tháng, lúc nấu nước sẽ tanh, ruột cá biến mùi làm cả con cá không cứu được.
Bọc kín, ghi ngày tháng, và đừng nhồi nhét ngăn đông
Một điều ít người để ý: hơi lạnh trong ngăn đông rất khô, thực phẩm để trần sẽ bị cháy lạnh, bề mặt đổi màu nâu xám và dai như da. Chị Hạnh bọc thịt hai lớp. Một lớp màng bọc thực phẩm ép sát miếng thịt cho khỏi còn túi khí, rồi bỏ vào túi zip, ép cho hết không khí rồi khóa miệng. Với cá, chị để riêng mỗi con một túi vì mùi tanh ám sang nhau. Trước khi xếp vào tủ, chị dùng bút lông ghi lên túi tên thực phẩm và ngày. Nghe thì lích kích nhưng thật ra chỉ mất thêm ba phút cho cả buổi sơ chế hai ký thịt và ba con cá. Đổi lại, không bao giờ phải đoán túi nào cũ, túi nào mới.
Chỗ xếp cũng quan trọng. Chị Hạnh kể lần đầu nhồi đầy ngăn đông tới mức đóng cửa hơi cấn. Kết quả là luồng khí lạnh không lưu thông, thực phẩm ở giữa đông chậm hơn hẳn. Giờ chị để cách nhau một khoảng nhỏ, không xếp cao quá vạch cửa, và luôn đặt những phần cũ lên trên, phần mới xuống dưới để dùng theo thứ tự.
Những thứ không nên vào ngăn đông chung với thịt cá
Trong tủ nhà chị Hạnh, ngăn đông chỉ dành cho thịt, cá, tôm và vài phần xương hầm. Những thứ từng bị cho vào rồi lại phải bỏ ra gồm: đậu phụ, vì khi rã đông sẽ bở, nát, chảy nước vàng; trứng còn nguyên vỏ, vì vỏ nứt và ám mùi rất nhanh; rau thơm, vì lúc ăn chỉ thấy lá đen sũng. Cà rốt, súp lơ, hạt đậu thì vẫn để được, nhưng chị chần qua nước sôi khoảng một phút rồi mới trữ, khi nấu sẽ giữ được màu và vị hơn.
Một điểm nữa là hộp thủy tinh đựng đồ ăn chín. Nếu để nguyên hộp còn ấm vào ngăn đông, hộp dễ nứt và làm nhiệt độ cả tủ tăng lên, ảnh hưởng tới phần thịt cá bên cạnh. Chị Hạnh nhắc: cơm nguội, thịt kho thì để thật nguội, chia hộp nhỏ, đặt ở ngăn mát trước một buổi rồi hôm sau mới chuyển sang ngăn đông.
Rã đông đúng cách để không phí cả phần thịt đã trữ
Bảo quản kỹ tới đâu mà rã đông sai thì cũng mất công. Chị Hạnh từng để túi thịt trên bàn bếp cho nhanh. Tới chiều thấy nước chảy đỏ xuống sàn, phần ngoài ấm còn phần trong vẫn đá. Cách chị làm giờ đây là tối trước khi đi ngủ, chuyển phần thịt định nấu cho bữa trưa hôm sau xuống ngăn mát. Với cá, chị thường rã trong ngăn mát khoảng 8 tiếng. Những hôm quên, chị dùng cách ngâm túi kín trong chậu nước lạnh, thay nước mỗi 30 phút, khoảng một tiếng là dùng được. Thịt đã rã đông thì nấu ngay trong ngày, hạn chế để lại rồi cấp đông lần hai.
Gia đình nhỏ thì nên trữ bao nhiêu là đủ
Chị Hạnh tự đặt cho mình một mức trần: mỗi lần trữ thịt heo không quá 3 ký, cá không quá 4 con, đủ dùng trong ba tuần. Lý do là chị đọc thấy thịt đông lạnh để càng lâu thì vị càng giảm. Dù an toàn thì vẫn có thể dùng lâu hơn, nhưng ăn ngon chỉ khoảng một tháng với thịt và ba tháng với cá béo. Với nhà chỉ có hai vợ chồng như nhà chị, ba ký thịt chia thành 12 phần là vừa đủ, không mua thêm dù siêu thị có khuyến mãi. Chị bảo, tiết kiệm thật không nằm ở lúc mua, mà nằm ở lúc ăn hết sạch những gì đã mua.
Vài tháng nay, chi phí thực phẩm của nhà chị Hạnh giảm khoảng 250 nghìn mỗi tuần so với trước. Đơn giản vì không còn phải bỏ đồ ôi và cũng không phải chạy ra chợ mua bù. Ngăn đông gọn hơn, chị mở ra là biết ngay còn gì, thiếu gì.
Cuối cùng, có một chuyện không thể bỏ qua: nếu thấy thịt cá đã rã đông có mùi khác thường, màu sắc đổi lạ, bề mặt nhớt dính, hoặc trong nhà có người ăn vào thấy đau bụng, nôn, sốt, thì đừng tiếc mà dùng tiếp. Bỏ đi một phần nhỏ vẫn rẻ hơn nhiều so với việc cả nhà mệt. Khi người nhà có dấu hiệu bất thường kéo dài, hãy đưa đi khám để được kiểm tra.
Câu hỏi thường gặp
Thịt đông lạnh để tủ đá bao lâu thì ăn không ngon nữa?
Với thịt heo, ăn ngon nhất trong khoảng một tháng đầu. Cá béo như cá thu, cá hồi nên dùng trong ba tháng vì mỡ cá dễ bị oxy hóa, mùi dầu dù để đông vẫn ngửi thấy khi rã đông.
Cá đông lạnh rã đông xong có mùi lạ, còn dùng được không?
Đừng dùng. Mùi lạ là dấu hiệu cá đã biến chất, có thể sinh histamine gây ngộ độc. Bỏ con cá đó đi và vệ sinh lại ngăn đông bằng nước ấm pha chút baking soda trước khi xếp thực phẩm mới.
Ngăn đông nhà mình chật, có nên để thịt lên ngăn đá trên cùng không?
Không nên. Ngăn đá trên cùng thường là nơi lạnh nhất nhưng khe cửa hẹp, nhét thịt vào dễ kẹt và khó lấy. Ưu tiên chia phần nhỏ rồi xếp đứng túi zip để tiết kiệm diện tích, chừa một khoảng trống nhỏ cho khí lạnh lưu thông.
Đọc thêm: Mẹ bầu đi chợ sớm mua gì đủ sắt canxi mà không cháy ví
