Giỗ ông tôi năm nay rơi vào Chủ nhật, mùng 10 âm lịch. Cả họ gom lại đúng 30 người, tính cả 7 đứa trẻ con. Bếp nhà tôi rộng chừng 7 mét vuông, kê một bàn inox dài 1m2, cái tủ lạnh 180 lít và bếp ga hai bếp. Mọi năm tôi nấu một mình nên năm nào cũng kiệt sức từ chiều thứ Bảy tới trưa Chủ nhật. Năm nay tôi đổi cách làm. Thật lòng, có món vẫn hỏng.
Chia việc trước cả tuần
Tối thứ Ba tôi ngồi bàn uống nước, lấy cuốn sổ nhỏ ghi ra 6 món mặn, 2 món xào, 1 canh, 1 xôi và đĩa trái cây. Tổng chi phí dự trù khoảng 3 triệu 600 nghìn, gồm cả tiền thuê 20 cái ghế nhựa giá 5 nghìn một cái. Tôi gọi điện cho hai chị em chồng, chia nhau mỗi người một việc: chị dâu mang nồi nấu xôi, em chồng phụ chặt gà sáng Chủ nhật, còn tôi lo nước dùng và món kho.
Bài học lớn nhất là không ôm hết. Năm ngoái tôi làm một mình rồi tới trưa giỗ là tay run, ăn không nổi miếng nào. Năm nay tôi chỉ đứng bếp nhiều nhất 4 tiếng mỗi ngày. Còn lại ngồi bóc tỏi, nhặt rau ở bàn ngoài phòng khách cho thoáng.
Đi chợ một chuyến sáng thứ Bảy
Sáng thứ Bảy tôi đi chợ lúc 6 giờ, khi trời còn mát. Mua 2 con gà ta, 1kg6 thịt ba chỉ, 1kg tôm, 2kg cá rô, một chục trứng vịt, với rau củ đầy đủ hết 2 triệu 900 nghìn. Về nhà, tôi rửa sạch rồi trần qua thịt ba chỉ, luộc gà lấy nước dùng, ướp cá trước bằng hành tỏi và nước mắm. Tất cả cho vào hộp nhựa, xếp ngăn tủ lạnh dưới. Làm xong trước 10 giờ, tôi còn kịp nằm nghỉ 30 phút. Giấc ngủ trưa đó quan trọng hơn tôi tưởng. Buổi chiều sức bền khác hẳn.
Một chỗ tôi chưa ưng: cá rô ướp hơi nhiều nước mắm nên hôm sau kho bị mặn. Phải thêm chút đường với dừa tươi để kéo lại. Khách ăn khen vừa miệng, nhưng tôi biết đó là mình chữa cháy chứ không phải nấu đúng ngay từ đầu.
Dọn bếp gọn trước khi nấu
Chiều thứ Bảy tôi lấy hết đồ trong bếp ra ngoài, chỉ để lại những thứ cần dùng. Cái kệ gia vị treo lên ngang tầm mắt để không phải cúi nhiều. Tôi kê thêm một cái ghế thấp cạnh bếp. Cứ nấu 20 phút lại ngồi nghỉ 5 phút, vừa nhặt rau vừa nghe con bé con đọc bài. Cách này giúp tôi tránh được cảnh đau mỏi lưng như năm trước.
Chuyện vệ sinh an toàn thực phẩm tôi cũng để ý hơn. Thớt sống và thớt chín để riêng. Dao rửa bằng nước sôi sau khi thái thịt sống. Khăn lau bàn đổi mỗi bữa. Đồ ăn nấu xong để nguội bớt rồi mới bọc lại cất tủ, không trùm kín ngay khi còn nóng.
Sáng Chủ nhật: làm theo thứ tự
Sáng Chủ nhật tôi dậy 5 giờ 30, pha một ly sữa ấm và ăn nửa cái bánh mì. Tôi tự nhắc mình không được nhịn vì năm ngoái tới 11 giờ tay chân bủn rủn, suýt đánh rơi nồi nước dùng. Trong bếp lúc nào cũng có một ca nước đun sôi để nguội và một đĩa trái cây cắt sẵn cho người phụ bếp.
- 6 giờ: luộc gà, để lửa vừa, vớt bọt. Song song hấp xôi.
- 7 giờ: kho cá, rang thịt. Cửa sổ mở hé cho hơi nóng thoát ra.
- 8 giờ 30: xào rau, nấu canh. Nhờ em chồng bày mâm.
- 9 giờ 30: bưng ra bàn, ngồi xuống đúng lúc khách tới.
Kết quả ngoài mong đợi: 30 người ăn vừa đủ, chỉ dư một đĩa xôi. Tôi giữ được sức để ngồi tiếp khách tới 2 giờ chiều. Đứng dậy tiễn từng nhà rồi còn rửa hết bát đĩa trong 40 phút nhờ có hai chị giúp. Tối đó tôi ngủ một mạch 8 tiếng, sáng ra thấy người nhẹ tênh.
Vài điều tôi rút ra
Nấu cỗ trong bếp nhỏ thì sức khỏe phụ thuộc vào ba việc: chuẩn bị sớm, chia việc và chịu nghỉ giữa chừng. Tôi cũng nhận ra ăn uống điều độ quan trọng không kém nấu nướng. Bữa nào tôi cũng ăn một chén cơm với thịt nạc và rau luộc, hạn chế món chiên ngập dầu vì đứng lâu bên chảo dầu dễ mệt. Buổi tối tôi đi bộ quanh xóm 20 phút, xem như cách thư giãn sau khi dọn dẹp.
Nếu sau ngày giỗ mà thấy trong người mệt kéo dài, đau bụng, chóng mặt hay ngủ không được vài ngày liền, đừng cố chịu. Nên đi khám để biết rõ nguyên nhân. Với tôi, năm nay nấu xong mà vẫn còn sức ngồi kể chuyện với cả nhà, vậy là đủ.
