Bạn đang mang thai và nghe ai đó nhắc đến mũi tiêm uốn ván, nhưng không rõ phải tiêm từ tuần bao nhiêu, tiêm mấy mũi, cách nhau bao lâu? Rất nhiều mẹ bầu gặp câu hỏi này. Nắm đúng mốc thời gian thì cả thai kỳ của bạn sẽ nhẹ nhàng hơn.
Đếm lại xem bạn đã có mũi uốn ván nào chưa
Trước khi nghĩ đến lịch tiêm, bạn hãy ngồi lại và rà từng mũi đã tiêm trong đời. Việc này chỉ mất 5 đến 10 phút nhưng quyết định toàn bộ các mũi sau.
- Mở sổ tiêm chủng cũ, hoặc giấy tờ khám thai, hoặc gọi hỏi nơi bạn từng tiêm.
- Ghi ra giấy theo cột: ngày tiêm, loại vắc xin, mũi thứ mấy, nơi tiêm.
- Đánh dấu rõ bạn đã từng tiêm đủ 3 mũi cơ bản chưa, lần tiêm gần nhất cách đây bao lâu.
Bạn biết mình ghi đúng khi trên tờ giấy có ít nhất một dòng ngày tháng cụ thể cho mỗi mũi, không dòng nào bỏ trống phần ngày. Bạn đang ghi sai nếu chỉ viết “đã tiêm năm ngoái” hoặc “hình như tiêm hồi cấp ba”. Những câu này không dùng để tính mốc được. Nếu mất sổ hoàn toàn, bạn ghi rõ “không có thông tin” để lát nữa trình bày khi đi khám, thay vì đoán bừa.
Việc ghi lại này cũng là lúc bạn nhìn ra thói quen sức khỏe của cả nhà: người lớn có sổ tiêm riêng chưa, con lớn có sổ chưa. Một cuốn sổ hoặc một file ảnh trong điện thoại, cập nhật ngay sau mỗi lần tiêm, sẽ giúp bạn không quên mốc nào.
Chốt mốc tiêm theo từng tam cá nguyệt
Lịch tiêm uốn ván cho mẹ bầu thường được tính theo tuần thai và theo số mũi bạn đã có trước đó. Bạn hãy xem bảng dưới đây như một khung để đối chiếu, rồi trao đổi cụ thể khi đi khám thai.
- Nếu chưa từng tiêm hoặc không rõ: mũi đầu thường bắt đầu từ tuần 20 trở đi, sau đó mũi hai cách mũi một khoảng 4 tuần, và mũi ba cách mũi hai ít nhất 6 tháng, hoặc tiêm vào giai đoạn gần sinh theo hướng dẫn.
- Nếu đã tiêm đủ 3 mũi và mũi cuối cách đây dưới 5 năm: thường chỉ cần một mũi nhắc vào khoảng tuần 20 trở đi.
- Nếu mũi cuối cách đây từ 5 đến 10 năm: thường tiêm một mũi nhắc, và mốc nên chốt sớm trong tam cá nguyệt thứ hai.
- Nếu mũi cuối cách đây trên 10 năm: thường cần tiêm lại theo phác đồ, nên bắt đầu sớm ngay khi biết mang thai.
Bạn biết mình chốt đúng mốc khi ghi được vào lịch điện thoại một ngày cụ thể cho từng mũi, có nhắc trước 3 ngày và trước 1 ngày. Bạn chốt sai nếu để trống ngày, chỉ ghi “tuần sau”, hoặc gộp hai mũi cách nhau 2 tuần. Khoảng cách giữa các mũi là phần quan trọng nhất, đừng rút ngắn vì sốt ruột.
Bữa ăn trong giai đoạn này cũng nên đều: mỗi bữa có một phần đạm như 100 đến 150 gam thịt cá, một chén rau xanh, cơm vừa đủ, và uống đủ nước. Ngủ đủ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm. Vận động nhẹ như đi bộ 20 đến 30 phút mỗi ngày, chia 2 lần, giúp bạn dễ chịu hơn khi đến ngày tiêm.
Chuẩn bị trước ngày tiêm và theo dõi tại nhà
Ngày tiêm không cần quá cầu kỳ, nhưng vài thao tác nhỏ sẽ giúp bạn thoải mái hơn.
- Ăn sáng trước khi đi, cách giờ tiêm khoảng 1 đến 2 tiếng, không để bụng đói.
- Mang theo sổ khám thai, sổ tiêm chủng, và tờ giấy bạn ghi các mũi cũ.
- Mặc áo tay rộng để dễ xắn lên, không mặc đồ bó ở vai.
- Mang theo nước uống, khoảng 500 ml, và một chiếc khăn mỏng.
Sau khi tiêm, bạn ngồi lại theo dõi tại chỗ khoảng 30 phút trước khi về. Về nhà, bạn theo dõi vùng tiêm 24 giờ đầu. Phản ứng bình thường là vùng tiêm hơi đau, hơi sưng nhẹ, có thể ấm lên, bạn vẫn ăn ngủ được. Dấu hiệu cần chú ý và nên đi khám: sưng lan rộng nhanh, đau tăng dữ dội, sốt cao kéo dài, khó thở, nổi mẩn khắp người, hoặc thai máy yếu hơn rõ rệt. Khi có những dấu hiệu này, đừng chờ, hãy đi khám ngay.
Chườm khăn mát lên vùng tiêm 10 đến 15 phút, mỗi lần cách nhau 2 đến 3 tiếng, chỉ chườm ngoài da, không chà xát. Uống đủ nước trong ngày tiêm, khoảng 1,5 đến 2 lít nếu bạn không bị hạn chế nước. Nghỉ ngơi nhiều hơn, tránh bưng bê nặng trong 1 ngày đầu.
Chỗ dễ sai và cách chữa từng lỗi
Có hai lỗi rất hay gặp, và cả hai đều sửa được nhanh.
Lỗi thứ nhất: trì hoãn vì nghĩ chưa cần. Nhiều mẹ đợi đến gần sinh mới đi tiêm, khi đó khoảng cách giữa các mũi không còn đủ, dẫn đến việc phải tiêm dồn hoặc bỏ mũi. Cách chữa: ngay khi biết mình mang thai, bạn ghi một việc duy nhất vào lịch là kiểm tra tình trạng tiêm uốn ván ở lần khám thai kế tiếp. Nếu tuần thai đã qua mốc nên bắt đầu, bạn sắp xếp đi trong vòng 1 đến 2 tuần, đừng để sang tháng sau.
Lỗi thứ hai: quên mũi nhắc vì không ghi lại. Sau mũi đầu vài tuần, công việc bếp núc, chăm con, dọn nhà cuốn bạn đi, đến khi nhớ ra thì đã quá hạn. Cách chữa: sau mỗi mũi, bạn ghi ngay ngày tiêm và ngày dự kiến mũi kế vào sổ giấy, đồng thời đặt nhắc trong điện thoại trước 7 ngày. Chụp ảnh trang sổ đó lưu vào thư mục riêng trong máy để không thất lạc.
Tiêm phòng uốn ván chỉ là một phần trong việc giữ sức khỏe thai kỳ. Bạn ăn đủ chất, ngủ đủ giấc, vận động nhẹ, giữ nhà cửa thoáng và rửa tay sạch trước khi ăn. Có một điều bạn nên biết: không phải ai cũng phản ứng giống nhau sau tiêm, có người chỉ hơi đau tay, có người mệt vài ngày, nên đừng quá lo nếu mình khác bạn bè. Khi thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về sức khỏe, hãy đi khám để được kiểm tra, đừng tự đoán và tự xử lý tại nhà.
Câu hỏi thường gặp
Mang thai tuần 32 mới tiêm uốn ván mũi đầu có kịp không?
Vẫn có thể tiêm, nhưng bạn cần trao đổi ngay với bác sĩ sản khoa ở lần khám gần nhất, vì khoảng cách giữa các mũi thường không còn đủ để hoàn thành đủ phác đồ trước sinh. Bác sĩ sẽ quyết định số mũi và mốc tiêm cụ thể cho trường hợp của bạn.
Tiêm uốn ván khi mang thai có ảnh hưởng đến em bé không?
Vắc xin uốn ván được dùng phổ biến cho mẹ bầu, và mũi tiêm giúp truyền kháng thể sang con trong những tháng đầu sau sinh. Bạn nên báo cho bác sĩ biết tiền sử dị ứng nếu có, để được tư vấn trước khi tiêm.
Sau tiêm uốn ván bị sốt 38 độ thì có sao không?
Sốt nhẹ dưới 38,5 độ trong 1 đến 2 ngày đầu có thể là phản ứng bình thường, bạn uống đủ nước và nghỉ ngơi. Nếu sốt cao trên 38,5 độ kéo dài, hoặc kèm khó thở, nổi mẩn, bạn nên đi khám ngay thay vì tự uống thuốc hạ sốt kéo dài.
Đọc thêm: Sắp lại tủ thuốc nhà mình sau cơn sốt đêm của cu Tí
