Bạn đang ngồi cùng con bàn chuyện chọn ngành Y, trong lòng vừa thấy an tâm vừa thấy lo. Câu chuyện của Dương Chí Quỳnh, 24 tuổi, quê Cà Mau, có thể là thứ để bạn mở ra cùng con trong một bữa cơm tối.
Đỗ đầu kỳ thi bác sĩ nội trú với 36,77/40 điểm
Quỳnh vừa tốt nghiệp loại giỏi, xếp hạng 10 trong 800 tân bác sĩ y đa khoa của trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch (TP HCM). Sau đó, bạn ấy vượt qua khoảng 400 thí sinh để đỗ đầu kỳ thi bác sĩ nội trú Y khoa với 36,77/40 điểm và chọn chuyên ngành Nhi khoa. Ngày công bố kết quả, Quỳnh đang ở quê đưa cháu đi học, điện thoại liên tục đổ chuông vì bạn bè chúc mừng.
Bạn ấy không xuất phát từ trường chuyên lớp chọn. Quỳnh học THPT Phan Ngọc Hiển ở xã Năm Căn, Cà Mau, từng mông lung không biết mình thích nghề gì, và trượt môn ngay học kỳ đầu đại học.
Môn Giải phẫu năm nhất thời học online dạy cách học lại từ đầu
Học kỳ đầu tiên rơi đúng giai đoạn dịch Covid-19, trường dạy online, sinh viên không được nhìn tận mắt sờ tận tay các bộ phận cơ thể người. Quỳnh trượt môn Giải phẫu, môn học vốn đã là nỗi ám ảnh của sinh viên Y năm thứ nhất.
Thay vì buồn bã, bạn ấy tự động viên mình và coi đó là một dấu ấn thời sinh viên. Đây là chỗ bạn có thể dừng lại nói với con: điểm kém không phải dấu chấm hết, nó chỉ là tín hiệu bảo mình phải đổi cách làm. Bạn thử hỏi con xem, lần trượt gần nhất con rút ra được gì, thay vì chỉ hỏi vì sao con không cố hơn.
Cách học theo hệ thống dọc từng cơ quan giúp nhớ sâu
Sau cú trượt, Quỳnh chuyển sang học theo hệ thống dọc của từng cơ quan trên cơ thể. Với tim chẳng hạn, bạn ấy học toàn bộ từ giải phẫu, chức năng đến bệnh lý về tim mạch rồi mới chuyển sang bộ phận khác. Cách tiếp cận này giúp ghi nhớ sâu và liên tưởng tốt hơn. Giải phẫu cũng là môn duy nhất Quỳnh thi trượt trong suốt 6 năm đại học.
Bạn có thể áp dụng tinh thần này cho con ở nhà mà không cần chờ đến đại học. Thay vì bắt con học thuộc rời rạc từng bài, hãy khuyến khích con gom kiến thức theo một mạch, học một chủ đề đến nơi đến chốn rồi mới sang chủ đề khác. Cách này hợp với cả môn tự nhiên lẫn môn xã hội.
Một ca bệnh nặng ở khoa Tiêu hóa năm thứ ba
Quỳnh kể giây phút ý thức được trách nhiệm của người học Y là khi đi lâm sàng ở khoa Tiêu hóa của bệnh viện vào năm thứ ba. Chứng kiến một bệnh nhân mắc bệnh nặng không qua khỏi cùng nỗi đau của người nhà, bạn ấy nghẹn ngào rơi nước mắt. Từ đó, Quỳnh đặt mục tiêu phải học tốt, có y đức và chuyên môn để giúp người bệnh cùng gia đình họ.
Với cha mẹ, chi tiết này nhắc một điều thực tế: chọn nghề cho con không chỉ là chuyện điểm chuẩn và mức lương. Con cần nhìn thấy việc mình làm chạm tới ai. Bạn có thể cho con nghe những câu chuyện nghề như thế này để con hình dung rõ hơn đời sống thật của nghề mình muốn theo, thay vì chỉ nhìn vào tấm bằng.
6 năm đại học Y với lịch luân phiên trường và viện
Học Y kéo dài 6 năm, sinh viên phải luân phiên đi lại giữa trường và viện. Quỳnh được các anh chị đi trước cảnh báo học Y vừa khó vừa vất vả, nhưng bạn ấy quan niệm nghề nào cũng có cái khó, người khác làm được thì mình cũng làm được. Từ một học sinh trường làng ở xã Năm Căn, Cà Mau, được bố mẹ định hướng theo ngành Y dù gia đình không ai làm trong lĩnh vực này, Quỳnh đã đi hết chặng đường.
Nhìn ở góc gia đình, con đường ấy đòi hỏi cả nhà cùng gồng. Tiền học, tiền trọ, tiền đi lại giữa trường và bệnh viện là khoản chi kéo dài nhiều năm. Bạn nên ngồi lại với con tính sớm xem gia đình xoay được đến đâu, con có thể vừa học vừa phụ việc gì, để cả nhà không rơi vào cảnh nước đến chân mới nhảy.
Để con tự chọn nghề thay vì chọn thay con
Quỳnh từng hoang mang vì không biết mình thích hay phù hợp nghề nào, may mắn có lợi thế ở khối B00 gồm Toán, Hóa, Sinh và được bố mẹ định hướng. Bạn ấy vẫn đi đúng hướng và tìm được niềm vui riêng trong Nhi khoa, nhưng không phải đứa trẻ nào cũng thuận theo .
Lời khuyên thực hành cho bạn: hãy để con kể trước, mình nghe sau. Hỏi con thấy mình hợp với việc gì, chịu được áp lực nào, có chấp nhận học dài và đi lại nhiều không. Bố mẹ đóng vai người cung cấp thông tin về ngành, về thời gian học, về chi phí, chứ không nên đóng vai người quyết.
Ôn thi bền bỉ cùng con từ một tấm gương
Quỳnh nói quá trình ôn thi bạn ấy chỉ đặt mục tiêu cố gắng hết sức, bởi kỳ thi khắc nghiệt và không có cơ hội làm lại. Cách nghĩ này rất đáng để bạn chuyển cho con: đặt mục tiêu theo nỗ lực mình kiểm soát được, thay vì chỉ chăm chăm vào kết quả.
Vài việc bạn có thể làm ngay trong tuần này:
- Cùng con lập một bảng học theo chủ đề, học dọc từng mảng đến khi hiểu rồi mới sang mảng mới.
- Khi con thi trượt, dành một bữa cơm để nghe con kể, không mắng, rồi cùng con tìm cách học khác.
- Tính trước chi phí học dài hạn của ngành con muốn theo, ghi rõ từng năm để cả nhà cùng biết.
- Nhắc con giữ sức bằng ăn đủ bữa, ngủ đủ giấc và vận động mỗi ngày, vì học dài mà sức yếu thì rất dễ bỏ giữa chừng.
Nếu con than mệt kéo dài, ăn ngủ thất thường nhiều tuần, bạn nên đưa con đi khám để kiểm tra sức khỏe, còn chuyện chọn ngành thì cứ bình tĩnh bàn lại. Một cú trượt môn năm nhất, như trường hợp của Quỳnh, không quyết định cả đời người, miễn là cả nhà cùng nhau đổi cách học và giữ sức bền.
Đọc thêm: Bé Su 4 tuổi giật xe ben của em, tôi tập cho con nói lời xin lỗi
Câu hỏi thường gặp
Bác sĩ nội trú là gì và thi nội trú Y khoa khó không?
Bác sĩ nội trú là chương trình đào tạo sau tốt nghiệp y đa khoa, thi tuyển rất cạnh tranh. Dương Chí Quỳnh đã vượt qua khoảng 400 thí sinh để đỗ đầu kỳ thi bác sĩ nội trú Y khoa với 36,77/40 điểm, cho thấy mức độ khắc nghiệt của kỳ thi này.
Học ngành Y mất bao nhiêu năm và vất vả thế nào?
Học Y kéo dài 6 năm, sinh viên phải luân phiên đi lại giữa trường và viện. Quỳnh được các anh chị đi trước cảnh báo học Y vừa khó vừa vất vả, và bản thân bạn ấy từng trượt môn Giải phẫu ngay học kỳ đầu đại học vì học online thời dịch Covid-19.
Trượt môn năm nhất đại học Y có phải dấu chấm hết?
Không. Quỳnh trượt môn Giải phẫu năm nhất nhưng sau đó chuyển sang học theo hệ thống dọc từng cơ quan, và Giải phẫu cũng là môn duy nhất bạn ấy thi trượt trong suốt 6 năm đại học. Bạn ấy vẫn tốt nghiệp loại giỏi, xếp hạng 10 trong 800 tân bác sĩ y đa khoa.
