Bạn đặt lịch tiêm phòng cho con, nhắc chồng đi khám định kỳ, đưa bố mẹ đi kiểm tra sức khỏe. Còn phần mình, bạn ghi chú trong đầu rồi để đó. Một tháng, rồi một năm trôi qua. Đó chính là thói quen mà một nữ bác sĩ từng mắc ung thư vú dạng nguy hiểm nhất nhắc tới: sự trì hoãn. Cô không hút thuốc, không uống rượu, không có tiền sử gia đình, vậy mà bệnh vẫn xuất hiện.
Thói quen ấy nằm ngay trong lịch sinh hoạt hằng ngày của bạn
Bạn biết mình cần đi kiểm tra. Nhưng công việc, con cái, bố mẹ hai bên, cơm nước, dọn dẹp cứ thế chen lên trước. Không hút thuốc, không uống rượu, không có người thân mắc bệnh là những điểm cộng. Chúng không thay thế được việc theo dõi cơ thể đều đặn. Ung thư vú giai đoạn sớm thường không gây đau. Bạn vẫn nấu ăn, đi làm, đưa con đi học, ngủ ngon, và nghĩ mọi thứ ổn. Chờ tới khi thấy khó chịu mới đi kiểm tra là chờ quá muộn.
Thay vì coi việc tầm soát là chuyện của người có nguy cơ cao, bạn có thể biến nó thành một mục nhỏ, cố định trong năm, giống như ngày đóng bảo hiểm hay ngày họp phụ huynh. Một mốc cố định dễ nhớ hơn một lời nhắc nằm trong đầu. Chọn một ngày bạn ít bận, ví dụ sáng thứ Bảy đầu tháng 10, đánh dấu vào lịch điện thoại kèm nhắc trước một tuần.
Bữa cơm, túi tiền và nếp sinh hoạt của cả nhà đều bị kéo theo
Bệnh của người phụ nữ trong nhà hiếm khi chỉ là chuyện của riêng cô ấy. Một người mẹ phải tạm dừng công việc, một người vợ phải điều trị dài ngày, lập tức bữa cơm thay đổi, lịch đưa đón con xáo trộn, chi tiêu trong nhà phải tính lại. Có những khoản không ai nghĩ tới trước: tiền đi lại, tiền nghỉ làm của người chăm, tiền học thêm bị cắt bớt. Giữ sức khỏe cho người phụ nữ là cách giữ ổn định cho cả gia đình.
Bạn có thể làm những việc rất nhỏ. Tự quan sát cơ thể mỗi tháng một lần, vào một ngày dễ nhớ, để biết đâu là bình thường của mình. Ghi lại những thay đổi lạ kéo dài, không tự đoán, không tự uống thuốc, để mang theo khi đi kiểm tra. Nói rõ với người nhà về lịch khám của mình để không ai quên, kể cả chính bạn. Sắp xếp một buổi khám vào dịp thuận tiện, ví dụ cùng ngày với một việc khác trong thành phố.
Về ăn uống và vận động, bạn không cần thay đổi mọi thứ trong một tuần. Bữa cơm nhà bớt đồ chiên rán, thêm rau và trái cây theo mùa, giảm bớt rượu bia trong các cuộc gặp. Đi bộ cùng con hoặc cùng bạn đời vài chục phút mỗi tối là bước bền vững hơn một kế hoạch lớn rồi bỏ dở. Giấc ngủ cũng vậy: cố gắng ngủ đủ, tránh thức khuya triền miên vì việc nhà, vì điện thoại. Những thói quen này không bảo đảm chắc chắn điều gì. Chúng giúp cơ thể bạn khỏe hơn và giúp bạn nhận ra thay đổi bất thường sớm hơn.
Khi nào bạn nên gác lại mọi việc để đi khám
Có những dấu hiệu bạn không nên chờ thêm. Bạn sờ thấy một khối hoặc vùng dày lên ở vú hay vùng nách, kéo dài qua vài tuần. Núm vú thay đổi, tụt vào, chảy dịch bất thường. Da vùng vú nhăn, đỏ, đau dai dẳng không rõ nguyên nhân. Bạn thấy mệt mỏi kéo dài, sụt cân không giải thích được. Hoặc đơn giản là bạn đã bỏ lỡ nhiều lần tự kiểm tra và không còn nhớ cơ thể mình thế nào. Những dấu hiệu này không đồng nghĩa với bệnh, nhưng là lý do đủ để bạn đi kiểm tra, thay vì tự trấn an bằng câu “chắc không sao”.
Việc tầm soát không thay thế được việc bạn lắng nghe cơ thể, và ngược lại. Một người phụ nữ biết rõ nhịp sinh hoạt của mình sẽ nhận ra điều bất thường sớm hơn. Hãy đặt việc chăm sóc bản thân ngang hàng với việc chăm sóc con cái và bố mẹ. Bạn không cần làm gì lớn lao, chỉ cần đừng để thói quen trì hoãn tiếp tục quyết định thay mình.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì nên tự kiểm tra vú một lần?
Mỗi tháng một lần, tốt nhất là sau kỳ kinh vài ngày khi vú mềm hơn. Chọn một ngày cố định như ngày 1 hoặc ngày rằm để dễ nhớ.
Không có triệu chứng gì có cần đi tầm soát ung thư vú không?
Có. Giai đoạn sớm thường không đau, không có dấu hiệu rõ. Phụ nữ từ 40 tuổi nên hỏi bác sĩ về lịch chụp nhũ ảnh phù hợp, thường 1-2 năm một lần tùy nguy cơ.
Đi khám vú ở đâu và mất bao lâu?
Bạn có thể đến khoa sản hoặc trung tâm chẩn đoán hình ảnh ở bệnh viện đa khoa. Một buổi khám và siêu âm thường mất khoảng 30-60 phút, chi phí dao động vài trăm nghìn đồng.
Đọc thêm: Bữa sáng nhiều chất xơ cho mẹ bận rộn với nồi chiên không dầu
