Bạn đang ngồi ăn tối, bỗng thấy bố hoặc chồng nói ngọng, phát âm không rõ, loay hoay mãi không tìm được từ để diễn đạt. Đừng vội cho là chuyện nhỏ. Có thể đó là dấu hiệu đột quỵ, và thời gian lúc này quý hơn vàng.
Dấu hiệu nằm ngay trong lời nói
Nhiều người chỉ nghĩ đột quỵ gây méo miệng, yếu tay chân. Nhưng có một nhóm dấu hiệu rất dễ bị bỏ qua: đột ngột nói ngọng, nói sai từ, khó tìm từ, hoặc không hiểu lời người khác. Những thay đổi này xảy ra nhanh, không báo trước. Bạn thấy người thân đang nói chuyện bình thường tự dưng “lưỡi không nghe lời”, câu cú lộn xộn, hoặc trả lời lạc đề, hãy nghĩ ngay đến khả năng đột quỵ.
Bạn không cần chuyên môn mới nhận ra. Chỉ cần so với chính họ vài phút trước: lời nói có thay đổi rõ rệt không? Họ có nhắc lại được một câu đơn giản không? Hỏi nhanh “Bác tên gì?”, “Hôm nay thứ mấy?” là đủ để bạn thấy bất thường. Nhưng có một chỗ dễ sai: người bệnh đôi khi vẫn trả lời đúng vài câu quen thuộc, khiến bạn tưởng họ ổn. Đừng vì thế mà chần chừ.
Cả nhà đang quây quần bên mâm cơm
Bố bạn gắp thức ăn nhưng tay run, miệng nói lí nhí không thành tiếng. Đừng chủ quan nghĩ “chắc tại mệt”. Quan sát thêm: mặt có méo không, một bên tay chân có yếu không, có đau đầu dữ dội không. Có bất kỳ dấu hiệu nào, gọi 115 ngay. Trong lúc chờ xe, đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn, không cho ăn uống để tránh sặc. Ghi lại giờ khởi phát triệu chứng, ví dụ 19h15, để báo với nhân viên y tế.
Lúc đó cả nhà cần bình tĩnh phối hợp. Một người gọi điện, một người lấy giấy tờ tùy thân và thẻ bảo hiểm y tế, một người ngồi bên cạnh trấn an. Việc này giúp người bệnh bớt hoảng và giảm căng thẳng cho cả gia đình.
Giảm nguy cơ từ bữa ăn và giấc ngủ
Đột quỵ có thể xảy ra với bất kỳ ai, nhất là người có thói quen sinh hoạt chưa tốt. Bạn giúp cả nhà giảm nguy cơ bằng việc rất cụ thể: nêm nhạt hơn, mỗi bữa có thêm một đĩa rau, hạn chế đồ chiên rán và mỡ động vật. Cả nhà đi bộ 15 phút sau bữa tối. Kiểm soát cân nặng, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia. Người có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường cần uống thuốc đúng giờ và tái khám định kỳ.
Giấc ngủ quan trọng không kém. Ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm giúp cơ thể phục hồi. Bạn tập thói quen đi ngủ đúng giờ, cất điện thoại trước khi ngủ 30 phút.
Cơn thoáng qua cũng đừng bỏ qua
Bạn hoặc người thân đột ngột nói ngọng, yếu tay chân, hoa mắt, nhưng vài phút rồi hết. Đừng bỏ qua. Đó có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua, lời cảnh báo sớm của đột quỵ. Đi khám sớm để được đánh giá. Có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường, hoặc tiền sử gia đình có người đột quỵ, bạn nên khám sức khỏe định kỳ 6 tháng một lần. Đừng chờ có triệu chứng mới đi khám.
Trong đột quỵ, thời gian là não. Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não có thể mất đi. Bạn hãy lưu số 115 vào danh bạ ngay hôm nay.
Câu hỏi thường gặp
Người bệnh nói ngọng nhưng vẫn tỉnh táo thì có phải đột quỵ không?
Có thể. Nói ngọng đột ngột là dấu hiệu cảnh báo dù người bệnh vẫn tỉnh. Đừng chờ thêm, gọi 115 hoặc đưa đến bệnh viện có đơn vị đột quỵ trong vòng 1 giờ đầu.
Cơn nói ngọng thoáng qua vài phút rồi hết thì xử lý thế nào?
Đó có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua. Bạn nên đi khám trong 24 giờ, tốt nhất là trong ngày, vì nguy cơ đột quỵ thật trong vài ngày sau đó khá cao.
Chờ xe cấp cứu thì nên cho người bệnh uống nước không?
Không. Người bệnh dễ sặc do rối loạn nuốt. Đặt họ nằm nghiêng an toàn, nới lỏng quần áo, ghi lại giờ khởi phát triệu chứng và chờ xe đến.
Đọc thêm: Đàn ông ăn đủ 5 nhóm thực phẩm mỗi tuần sẽ giảm viêm mạn tính
