Bạn đang cầm trên tay hai danh sách quà Tết, một cho bên nội, một cho bên ngoại, và tự hỏi làm sao để vừa trọn đạo vừa không rỗng ví? Cảm giác ấy không của riêng ai, nhất là khi bạn là người đứng ra lo liệu cho cả hai bên. Việc đầu tiên không phải là đi mua ngay, mà là ngồi xuống lập một bản kế hoạch cụ thể cho từng ngày. Khi bạn biết rõ mình cần chi bao nhiêu, mua gì, vào lúc nào, mọi thứ sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Chốt danh sách người nhận và mức độ thân sơ trong 30 phút
Bạn dành đúng 30 phút để viết ra hai cột: bên nội và bên ngoại. Với mỗi bên, chia thành ba nhóm: ông bà, bố mẹ và các bác, cô, dì, chú ruột, rồi anh chị em ruột. Một cách đơn giản là dùng ba mức quà: mức 1 dành cho ông bà và bố mẹ, mức 2 cho các bác, cô, dì, chú ruột, mức 3 cho anh chị em ruột. Bạn không cần ghi số tiền cụ thể ngay, chỉ cần đánh dấu ai thuộc mức nào. Dấu hiệu nhận biết bạn làm đúng: danh sách gọn trong một trang giấy, mỗi tên chỉ xuất hiện một lần, không có tên nào bị bỏ sót đến phút cuối. Dấu hiệu làm sai: bạn viết rồi xóa, thêm rồi bớt liên tục, hoặc đến sát Tết vẫn còn nhớ ra một người chưa mua quà. Nếu rơi vào trường hợp sau, hãy dừng lại, khoanh vùng ba nhóm trên và giữ nguyên danh sách, không thay đổi nữa.
Ấn định ngân sách cho từng nhóm quà trong 15 phút
Sau khi có danh sách, bạn lấy tổng số tiền dự kiến chi cho quà Tết chia theo tỉ lệ. Một tỉ lệ dễ áp dụng là 50% cho mức 1, 30% cho mức 2 và 20% cho mức 3. Chẳng hạn nếu bạn dự trù 10 triệu đồng cho quà, thì mức 1 nhận 5 triệu, mức 2 nhận 3 triệu và mức 3 nhận 2 triệu. Bạn ghi con số này ra giấy nhớ, dán ở góc bàn hoặc lưu trong điện thoại. Khi đi mua, bạn chỉ tiêu trong hạn mức của từng nhóm. Dấu hiệu làm đúng: bạn mua xong nhóm nào là biết ngay còn dư hay hụt bao nhiêu. Dấu hiệu làm sai: bạn mua theo cảm hứng, đến khi cộng lại thì tổng vượt xa dự tính. Cách chữa: luôn cầm theo danh sách và bút, gạch ngay tên món quà đã mua kèm số tiền, không để đến tối mới nhớ lại.
Chọn quà theo tiêu chí dùng được, không phải tiêu chí đắt tiền
Bạn hãy đặt ra ba tiêu chí cho mỗi món quà: người nhận dùng được trong vòng một tháng sau Tết, không cần bảo quản cầu kỳ, và không gây khó xử nếu họ đã có món tương tự. Với ông bà, những món như trà, mứt, bánh truyền thống hay một hộp yến chưng sẵn thường hợp lý. Với bố mẹ hai bên, bạn có thể chọn một món thiết thực cho sinh hoạt hằng ngày. Với các bác, cô, dì, chú ruột, một giỏ quà nhỏ gồm bánh kẹo và trà là đủ. Với anh chị em ruột, bạn có thể linh hoạt hơn, thậm chí thống nhất trước là không cần quà cầu kỳ. Dấu hiệu làm đúng: người nhận mở quà ra là dùng được ngay, không phải cất đi vì không biết để đâu. Dấu hiệu làm sai: bạn mua món quà chỉ vì thấy đẹp mắt nhưng người nhận không có nhu cầu. Khi đó, hãy đổi sang món thiết thực hơn, đừng cố giữ vì đã trót mua.
Sắp lịch mua sắm theo hai đợt, mỗi đợt không quá 90 phút
Bạn chia việc mua sắm thành hai đợt. Đợt một vào trước Tết khoảng 10 đến 12 ngày, tập trung mua các món để được lâu như trà, bánh khô, mứt, hạt, rượu vang hoặc nước ngọt đóng chai. Đợt hai vào trước Tết khoảng 3 đến 5 ngày, mua các món tươi như giò, chả, bánh chưng, hoa quả. Mỗi đợt bạn chỉ nên đi trong vòng 90 phút, mang theo danh sách đã gạch sẵn. Dấu hiệu làm đúng: bạn về nhà với đủ món đã liệt kê, không phát sinh món ngoài danh sách. Dấu hiệu làm sai: bạn đi quá lâu, mua thêm đồ không cần thiết vì thấy đẹp hoặc thấy đông người mua. Cách chữa: đặt báo thức 90 phút, hết giờ thì dừng, dù chưa mua hết thì chuyển sang đợt sau.
Chỗ dễ sai khi chia quà hai bên và cách chữa
Lỗi thứ nhất là chia quà không đều giữa hai bên, bên nhiều hơn bên ít hơn rõ rệt, dẫn đến chuyện người này để ý người kia. Cách chữa: bạn lập bảng đối chiếu hai cột, mức 1 của hai bên nên có giá trị tương đương, chênh lệch không quá 10 đến 15 phần trăm. Nếu bên nội có đông anh chị em hơn, bạn vẫn giữ mức quà tương đương cho từng người, không cộng dồn thành một món quá lớn cho một bên. Lỗi thứ hai là mua quà theo cảm tính vào phút chót, dẫn đến mua đắt hơn giá thường ngày và dễ mua trùng. Cách chữa: bạn chốt danh sách và ngân sách trước Tết ít nhất 15 ngày, sau đó không thay đổi. Nếu có phát sinh, bạn ghi vào một cuốn sổ nhỏ, đến đợt hai xử lý, không chen ngang vào đợt một.
Giữ sức khỏe và tinh thần trong những ngày sát Tết
Bạn dễ mất ngủ và ăn uống thất thường trong tuần cuối năm. Hãy giữ ba thói quen nhỏ: ngủ đủ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm, uống đủ nước, và đi bộ nhẹ 20 đến 30 phút mỗi ngày. Bữa ăn nên có rau xanh và trái cây, hạn chế đồ chiên rán vào buổi tối. Nếu bạn thấy trong người mệt mỏi kéo dài, ăn không ngon, ngủ không sâu trong nhiều ngày, hãy đi khám để được kiểm tra. Đừng tự mua thuốc hay tự chẩn đoán bệnh. Việc giữ sức khỏe tốt cũng giúp bạn tỉnh táo trong chi tiêu, bớt mua sắm theo cảm xúc. Sau Tết, bạn dành 15 phút nhìn lại bảng chi tiêu, ghi ra ba điều làm tốt và một điều cần chỉnh cho năm sau. Làm đều việc biếu quà hai bên sẽ không còn là gánh nặng, mà trở thành một phần ấm áp của ngày Tết.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao để không bị lệch quà giữa hai bên nội ngoại?
Bạn lập bảng đối chiếu hai cột, giữ mức quà tương đương cho từng nhóm, chênh lệch không quá 10-15%. Nếu một bên đông người hơn, vẫn giữ mức cho từng người, không cộng dồn thành món quá lớn.
Nên bắt đầu mua quà Tết trước bao lâu?
Bạn nên chốt danh sách và ngân sách trước Tết ít nhất 15 ngày. Đợt một mua đồ khô trước 10-12 ngày, đợt hai mua đồ tươi trước 3-5 ngày.
Ngân sách quà Tết nên chia theo tỉ lệ nào?
Bạn có thể chia 50% cho mức 1 (ông bà, bố mẹ), 30% cho mức 2 (bác, cô, dì, chú), 20% cho mức 3 (anh chị em). Ví dụ tổng 10 triệu thì mức 1 là 5 triệu, mức 2 là 3 triệu, mức 3 là 2 triệu.
