Bạn đang tính tiền chợ cho cả tuần, thấy ví mỏng đi vài trăm nghìn, và chợt nghĩ đến những lần bạn từng cho vay hay giúp đỡ ai đó rồi quên đi. Câu chuyện về một người đàn ông ở Vũ Hán nhận được 500 tệ từ người lạ khi tay trắng, rồi 8 năm sau đi hàng nghìn cây số để biếu lại ân nhân 1.000 tệ, không chỉ là chuyện cảm động. Nó nhắc bạn rằng những khoản tiền nhỏ trong gia đình có thể mang ý nghĩa lớn hơn nhiều so với con số trên tờ tiền.
Khoản tiền nhỏ có thể thành bài học lớn cho con bạn
Trong gia đình, bạn thường dạy con về tiền qua những việc lớn: mua xe, sửa nhà, đóng học phí. Nhưng câu chuyện 500 tệ cho thấy một góc khác. Khi bạn trao đi một khoản tiền nhỏ đúng lúc, người nhận có thể ghi nhớ rất lâu. Với con bạn, điều này dạy rằng tiền không chỉ để tiêu, mà còn để tạo ra sự tử tế.
Bạn có thể bắt đầu bằng việc kể cho con nghe những lần bạn từng giúp ai đó trong khả năng của mình. Không cần kể chuyện lớn lao. Chỉ cần nói: hôm nay bố/mẹ đã cho một người bạn đồng nghiệp vay tiền đổ xăng, hay mua giúp một cụ già ở chợ vài bó rau. Những việc nhỏ này giúp con hiểu rằng cho đi không cần phải giàu có.
Bạn cũng có thể cùng con lập một “quỹ nhỏ” trong nhà. Mỗi tháng, bạn và con bỏ vào một ít tiền lẻ, vài chục nghìn. Khi thấy ai cần giúp đỡ thật sự, cả nhà cùng quyết định trao đi. Cách này vừa dạy con quản lý tiền, vừa dạy con biết quan tâm người khác. Câu chuyện 8 năm sau quay lại trả ơn cho thấy điều bạn trao đi hôm nay có thể không mất đi, mà quay về theo cách khác.
Quan trọng hơn, bạn nên nói với con rằng không phải lúc nào cho đi cũng cần được đáp lại. Khoản tiền nhỏ giúp người khác vượt qua khó khăn trước mắt là đủ ý nghĩa. Việc người nhận có nhớ hay không, trả lại hay không, không phải điều kiện để bạn giúp. Đây là bài học về sự cho đi không tính toán, thứ mà trẻ con rất dễ hiểu nếu được giải thích đơn giản.
Chi tiêu trong gia đình: đừng bỏ qua những khoản “nhỏ mà có lòng”
Khi lập kế hoạch chi tiêu, bạn thường chia tiền thành các mục cố định: ăn uống, học hành, điện nước, tiết kiệm. Những khoản giúp đỡ người khác thường bị xếp vào diện “phát sinh” và dễ bị cắt đi khi tháng đó eo hẹp. Nhưng câu chuyện trên gợi ý bạn nên có một mục nhỏ riêng cho việc này.
- Trích ra một khoản cố định, ví dụ vài chục đến vài trăm nghìn mỗi tháng, gọi là quỹ “giúp người lúc khó”.
- Chỉ dùng khi thật sự cần, không dùng để mua sắm hay tiêu xài cá nhân.
- Cả nhà cùng biết và cùng quyết định, tránh việc ai cũng nghĩ người kia sẽ lo.
- Ghi chép lại đơn giản để thấy mỗi tháng bạn đã trao đi bao nhiêu, nhưng không cần ghi tên người nhận nếu họ ngại.
Khoản tiền này không làm bạn nghèo đi. Nó giúp bạn thấy mình có ích, và đó là một dạng “lãi” không tính bằng tiền. Nhiều gia đình Việt vẫn giữ thói quen biếu ông bà, giúp họ hàng, hay đóng góp quỹ làng xóm. Những việc đó chính là những khoản “nhỏ mà có lòng”. Điều cần làm là sắp xếp chúng trong ngân sách một cách rõ ràng, để không bị động và không ảnh hưởng đến các mục tiêu lớn.
Bạn cũng nên tránh cho vay quá khả năng. Nếu khoản tiền đó khiến bạn phải vay nóng hay cắt bữa ăn của con, thì không nên. Câu chuyện 500 tệ là khoản tiền vừa sức với người cho, và người nhận đã vượt qua được giai đoạn khó khăn. Hãy giúp trong giới hạn của mình, để việc giúp đỡ không trở thành gánh nặng.
Dạy con về lòng biết ơn qua những câu chuyện thật
Bạn có thể dùng chính câu chuyện này để nói với con về lòng biết ơn. Người đàn ông sau 8 năm vẫn nhớ người đã giúp mình lúc khó khăn nhất, và đã đi một quãng đường dài để cảm ơn. Đó là cách biết ơn không cần ồn ào, chỉ cần hành động.
Trong nhà, bạn hãy tạo thói quen nhỏ: mỗi tuần cả nhà kể nhau nghe một việc tốt ai đó đã làm cho mình, hoặc mình đã làm cho ai. Không cần dài dòng. Chỉ cần vài câu vào bữa cơm tối. Con bạn sẽ dần quen với việc để ý những điều tử tế xung quanh, thay vì chỉ nhìn vào món đồ chơi hay món ăn yêu thích.
Khi con nhận được giúp đỡ từ ai, bạn hướng dẫn con nói lời cảm ơn, và nếu có thể, làm một việc gì đó để đáp lại. Không nhất thiết phải là tiền. Có thể là một tấm thiệp tự vẽ, một lần giúp bạn cùng lớp, hay đơn giản là nhớ và kể lại câu chuyện đó với người khác. Lòng biết ơn được nuôi dưỡng từ những việc rất nhỏ, và nó sẽ theo con đến khi trưởng thành.
Cuối cùng, bạn hãy nhớ rằng mỗi gia đình đều có những câu chuyện riêng về cho đi và nhận lại. Không cần phải chờ đến khi giàu có mới giúp người. Một khoản tiền nhỏ đúng lúc có thể là bước ngoặt của ai đó, và cũng là bài học quý cho con bạn. Hãy bắt đầu từ hôm nay, từ những việc nhỏ nhất trong khả năng của gia đình bạn.
Đọc thêm: Quản lý chi tiêu Tết khi biếu quà hai bên nội ngoại
Câu hỏi thường gặp
Nên dạy con về tiền qua những khoản nhỏ như thế nào?
Bạn có thể kể cho con nghe những lần bạn giúp ai đó trong khả năng, như cho đồng nghiệp vay tiền đổ xăng hay mua giúp cụ già vài bó rau. Cách khác là cùng con lập một “quỹ nhỏ” trong nhà, mỗi tháng bỏ vào vài chục nghìn và cả nhà cùng quyết định trao đi khi thấy ai cần giúp thật sự.
Có nên lập quỹ giúp người trong ngân sách gia đình không?
Nên có một mục nhỏ riêng, ví dụ vài chục đến vài trăm nghìn mỗi tháng, gọi là quỹ “giúp người lúc khó”. Quỹ này chỉ dùng khi thật sự cần, cả nhà cùng biết và cùng quyết định, và ghi chép đơn giản để không bị động hay ảnh hưởng đến các mục tiêu lớn.
Cho vay tiền bao nhiêu là đủ để không thành gánh nặng?
Bạn nên giúp trong giới hạn của mình, như khoản 500 tệ trong câu chuyện là vừa sức với người cho. Tránh cho vay quá khả năng, đặc biệt nếu khoản tiền đó khiến bạn phải vay nóng hay cắt bữa ăn của con, vì việc giúp đỡ không nên trở thành gánh nặng.
