Bạn để ý mỗi lần cả nhà đi bộ buổi tối, ông bà thường tụt lại phía sau còn lũ trẻ chạy ào lên trước. Nhịp chân ấy không đơn thuần là thói quen tuổi tác. Nó có thể là tín hiệu sức khỏe đáng để bạn dừng lại một chút.
Nghiên cứu mới của Đại học Khoa học và Công nghệ Na Uy nói gì
Nhóm khoa học thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Na Uy phối hợp cùng các trường đại học, viện nghiên cứu ở Anh, Pháp, Australia và Hà Lan công bố kết quả ngày 23/10 trên tạp chí JAMA Network Open. Họ phân tích dữ liệu 4.060 người tại Anh, tuổi trung bình khoảng 69, theo dõi gần 12 năm và ghi nhận 739 trường hợp tử vong.
Cách đo rất đời thường. Người tham gia đi bộ quãng đường 2,44 m, sau đó đeo thiết bị theo dõi ở cổ tay suốt 9 ngày để ghi nhịp bước chân trong sinh hoạt hằng ngày. Sau khi tính đến tuổi tác, giới tính, lối sống và sức khỏe, người đi bộ nhanh hơn có nguy cơ tử vong thấp hơn 23%, còn nhịp bước chân nhanh hơn trong sinh hoạt hằng ngày liên quan mức giảm nguy cơ khoảng 17-18%.
Nghiên cứu chưa chứng minh đi bộ nhanh hơn trực tiếp kéo dài tuổi thọ. Đây là mối liên quan, không phải công thức.
Vì sao một bước chân lại kể được chuyện sức khỏe
Chuyên gia vật lý trị liệu Neha Sabharwal, Trung tâm Phục hồi chức năng Vintage Faire, Mỹ, giải thích tốc độ đi bộ phản ánh sức khỏe tổng thể vì nó cần sự phối hợp của nhiều hệ cơ quan. Khi bạn bước đi, tim và phổi đáp ứng nhu cầu oxy, cơ bắp tạo lực cho từng bước, não bộ điều khiển chuyển động và giữ thăng bằng. Nhịp chân vì thế cho biết khá nhiều về sức khỏe tim phổi, sức mạnh cơ bắp, khả năng phối hợp vận động và chức năng thần kinh.
Người đi nhanh thường có sức bền và khả năng vận động tốt hơn. Ngược lại, tốc độ đi bộ giảm có thể liên quan đến yếu cơ, đau nhức, giảm sức bền, rối loạn thăng bằng hoặc một số bệnh lý tiềm ẩn. Những thay đổi này đôi khi bị nhầm là biểu hiện bình thường của quá trình lão hóa, nên dễ bị bỏ qua ngay trong bữa cơm gia đình.
Góc nhìn gia đình Việt: bữa cơm, túi tiền và sự chú ý
Ở nhiều nhà, ông bà đi chậm lại được quy cho là “tuổi già là vậy”. Nhưng nếu để ý kỹ, bạn có thể thấy cụ không chỉ chậm mà còn bước ngắn hơn, hay dừng lại, tay bám vào cầu thang. Đó là lúc nên nhẹ nhàng hỏi han và sắp xếp lại sinh hoạt trong nhà, thay vì để mọi chuyện trôi qua.
Chuyện đi bộ cũng đụng tới túi tiền của cả gia đình. Một người lớn tuổi yếu cơ, dễ té ngã có thể kéo theo chi phí chăm sóc, thuốc men và thời gian của con cái. Duy trì vận động đều đặn, đi bộ cùng nhau mỗi tối, là cách ít tốn kém nhất mà cả nhà cùng làm được.
Với trẻ nhỏ, nhịp chân cũng là một chỉ dấu phát triển. Trẻ chạy nhảy nhiều, bước chân vững vàng là dấu hiệu tốt. Nếu bạn thấy con mệt mỏi, đi lại chậm chạp, kém hào hứng vận động hơn bình thường, hãy xem lại giấc ngủ, bữa ăn và thời gian ngồi trước màn hình của con trước tiên.
Những thói quen nhỏ bạn có thể thử ngay trong tuần này
- Chọn một quãng đường quen trong khu nhà, đi cùng người thân và để ý nhịp chân của nhau, không cần đo đạc gì phức tạp.
- Đặt lịch đi bộ 15-20 phút sau bữa tối, giờ cố định để cả nhà dễ duy trì.
- Với người lớn tuổi, ưu tiên đường bằng phẳng, ánh sáng đủ, giày bám tốt, tránh giờ đường đông.
- Bổ sung vận động nhẹ tại nhà như đứng lên ngồi xuống ghế, nâng chân, giữ thăng bằng một chân để hỗ trợ sức cơ.
- Ghi lại cảm giác sau mỗi buổi đi bộ, chú ý mức mệt, hơi thở và độ vững của bước chân.
Cách hiểu kết quả nghiên cứu cho đúng
Bà Sabharwal lưu ý không nên hiểu nghiên cứu theo nghĩa chỉ cần đi bộ nhanh hơn là sống lâu hơn. Người vốn đi nhanh có thể đã có nền tảng sức khỏe tốt hơn, từ đó vừa duy trì được tốc độ di chuyển cao vừa có nguy cơ tử vong thấp hơn. Hiểu đơn giản, nhịp chân là tấm gương phản chiếu phần nào tình trạng cơ thể, không phải liều thuốc trường sinh.
Vì vậy, bạn đừng ép bản thân hay ông bà phải đi thật nhanh. Điều đáng làm là giữ vận động đều, quan sát sự thay đổi của chính mình theo thời gian và đừng bỏ qua những dấu hiệu bất thường kéo dài.
Khi nào nên đi khám
Tốc độ đi bộ chậm đi rõ rệt trong vài tuần, kèm theo yếu một bên chân tay, nói khó, chóng mặt, đau ngực, khó thở khi gắng sức hoặc té ngã không rõ lý do là những dấu hiệu bạn nên đi kiểm tra sức khỏe. Với trẻ nhỏ, nếu con mệt mỏi, đi lại khó khăn hoặc chậm phát triển vận động so với bạn cùng lứa, cũng nên đưa con đi khám để được đánh giá. Còn lại, hãy bắt đầu từ bữa ăn cân đối, giấc ngủ đủ và những vòng đi bộ đều đặn quanh khu nhà, nơi cả gia đình cùng bước chung một nhịp.
Câu hỏi thường gặp
Đi bộ chậm có phải dấu hiệu sắp tử vong không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Nghiên cứu chỉ ra mối liên quan giữa nhịp bước chân chậm và nguy cơ tử vong cao hơn, chứ không khẳng định đi chậm là dấu hiệu sắp chết. Nếu tốc độ đi bộ giảm rõ trong vài tuần, bạn nên đi khám để kiểm tra sức khỏe tim phổi, cơ xương khớp và thần kinh.
Tốc độ đi bộ bao nhiêu là bình thường ở người trên 65 tuổi?
Nhiều nghiên cứu dùng ngưỡng khoảng 0,8 m/giây để tham khảo, tương đương khoảng 3 km/giờ. Con số này chỉ mang tính ước lệ, mỗi người có nền tảng khác nhau. Điều quan trọng là theo dõi sự thay đổi của chính mình qua thời gian, ví dụ cùng quãng đường 500 m mà trước đây đi mất 8 phút, nay mất 12 phút thì nên chú ý.
Có cần mua thiết bị đo nhịp bước chân không?
Không bắt buộc. Bạn có thể dùng điện thoại hoặc đồng hồ thông minh có sẵn để đếm bước và ước lượng tốc độ. Cách đơn giản nhất là bấm giờ khi đi một quãng đường cố định quanh nhà, ghi lại mỗi tuần một lần để so sánh.
Đọc thêm: Bỏ bát cơm mà vẫn tăng cân: xem lại cả mâm cơm nhà bạn
