Bạn đặt lưng xuống giường lúc 1h30 sáng, mắt vẫn dán vào màn hình sau khi gửi xong bản báo cáo, tay với lọ kẹo dẻo trên đầu giường bóc hai viên nhai vội. Chuyện này lặp lại ở nhiều nhà, nhất là với người làm việc 12 đến 14 tiếng mỗi ngày. Lọ kẹo dẻo chứa 5 mg melatonin mỗi viên bán trên sàn thương mại điện tử giá chỉ hơn 200.000 đồng. Chính mức giá dễ chịu đó khiến nó thành món mua theo thói quen.
Kẹo dẻo melatonin 5 mg mỗi viên đang được nhai như bánh kẹo
Loại kẹo này không phải bánh kẹo thường. Nhà sản xuất pha gelatin, đường và hương liệu trái cây để che vị đắng của hoạt chất, phổ biến nhất là melatonin, hormone cơ thể vốn tự tiết ra trong bóng tối để báo hiệu giờ ngủ. Khi bạn nhai, hoạt chất ngấm qua niêm mạc và đường tiêu hóa vào máu, gửi tín hiệu đánh lừa não bộ rằng trời đã khuya, nhờ đó rút ngắn quãng thời gian trằn trọc. Vấn đề nằm ở chỗ, cơ thể quen với tín hiệu từ bên ngoài thì dần lười tự sản xuất. Bạn phải tăng liều mới thấy tác dụng.
Một người làm thiết kế đồ họa tự do tại TP HCM kể ba tháng qua đã tăng từ một viên lên ba viên mỗi đêm. Lọ thứ ba trong tháng trên bàn làm việc đã vơi một nửa. Cô uống trước khi ngủ 30 phút. Ban đầu một viên là ngủ, giờ ba viên vẫn tỉnh queo. Đó là dấu hiệu cơ thể đã quen với liều cũ, và việc tự tăng liều là con đường ngắn nhất dẫn tới đảo lộn nhịp sinh học.
Những con số 37% và 79% cho thấy bạn không đơn độc
Nghiên cứu của Wakefield Research ghi nhận khoảng 37% người trẻ Việt mất ngủ và 73% gặp căng thẳng do rối loạn giấc ngủ. Cũng trong khảo sát này, 79% người tham gia nói không có thời gian nghỉ ngơi mỗi ngày. Con số đó giải thích vì sao lọ kẹo dẻo nằm chễm chệ trên đầu giường nhiều gia đình, thay vì một cuốn sách hay một ly sữa ấm.
Ở quy mô lớn hơn, một nghiên cứu tổng hợp công bố năm 2024 trên tạp chí Sleep Medicine Reviews ước tính hơn 852 triệu người trưởng thành toàn cầu mắc chứng rối loạn mất ngủ, chiếm 16,2% dân số thế giới. Căng thẳng công việc là nguyên nhân chủ chốt. Nói cách khác, chiếc lọ kẹo không phải giải pháp riêng của ai. Nó là hệ quả của một lối sống đang lan rộng.
Bữa cơm tối muộn và cái giá của giấc ngủ chắp vá
Bạn thử nhìn vào sinh hoạt của cả nhà. Người lớn về nhà lúc 9, 10 giờ tối, ăn vội bát cơm rồi mở máy làm tiếp. Trẻ con chờ bố mẹ dỗ ngủ, nhưng bố mẹ còn đang trả lời tin nhắn công việc. Sáng hôm sau, cả nhà dậy lúc 7 giờ trong trạng thái chưa hồi phục. Bữa sáng qua loa. Vòng lặp tiếp tục. Kẹo dẻo melatonin không tạo ra vòng lặp đó, nó chỉ giúp bạn chịu đựng nó thêm một thời gian.
Với túi tiền, món này rẻ hơn nhiều so với điều trị dài ngày, nhưng cái giá thật nằm ở sức khỏe thần kinh. Khi bạn cưỡng ép giấc ngủ bằng tín hiệu giả, chất lượng giấc ngủ mỏng đi, ban ngày uể oải, dễ cáu gắt với con, ăn uống thất thường. Cả nhà cùng chịu, không riêng người nhai kẹo.
Bốn thói quen nhỏ trong nhà giúp bạn bớt phụ thuộc vào kẹo ngủ
Việc đầu tiên là dọn lại góc ngủ. Cất điện thoại ra khỏi tầm tay 30 phút trước giờ lên giường, vì chính ánh sáng màn hình là thứ làm cơ thể khó nhận ra trời đã tối. Thứ hai, giữ giờ thức dậy cố định, kể cả cuối tuần, để nhịp sinh học có mốc neo. Thứ ba, đưa bữa tối về sớm hơn, tránh ăn quá no sát giờ ngủ, và thay ly cà phê chiều bằng nước ấm. Thứ tư, vận động nhẹ ngoài trời 15 đến 20 phút mỗi ngày, tốt nhất vào buổi sáng, để cơ thể phân biệt rõ ngày và đêm.
Nếu đang dùng kẹo dẻo melatonin, bạn đừng tự tăng liều khi thấy không còn tác dụng. Hãy giảm dần theo hướng dẫn của người có chuyên môn và quan sát cơ thể mình trong vài tuần. Đừng để con nhỏ nhìn thấy lọ kẹo trên bàn rồi tưởng đó là bánh kẹo, vì trẻ em không nên dùng sản phẩm chứa hormone tổng hợp.
Khi nào bạn nên đi khám thay vì mua thêm một lọ nữa
Bạn nên đi khám khi mất ngủ kéo dài nhiều tuần, khi đã tự tăng liều mà vẫn không ngủ được, khi ngủ được nhưng ban ngày vẫn kiệt sức, hoặc khi có cảm giác lo lắng, tim đập nhanh bất thường về đêm. Những dấu hiệu này không nên tự xử lý bằng cách đổi sang lọ kẹo khác hay tăng thêm viên. Cũng phải nói thật, chưa có nhiều nghiên cứu dài hạn về tác động của kẹo dẻo melatonin lên người trẻ khỏe mạnh, nên đừng xem nó là thứ vô hại mua bao nhiêu cũng được.
Giấc ngủ của cả gia đình đáng được đối xử nghiêm túc hơn một món đồ mua vội trên mạng. Tối nay, bạn hãy đặt lọ kẹo ra xa đầu giường và tắt màn hình sớm hơn 15 phút.
Đọc thêm: Rửa bát bằng ghế tựa để không nhức gối
Câu hỏi thường gặp
Kẹo dẻo melatonin 5 mg mỗi viên có gây nghiện không?
Kẹo dẻo melatonin không gây nghiện theo kiểu chất gây nghiện, nhưng cơ thể dễ quen với tín hiệu từ bên ngoài. Khi bạn dùng đều đặn, cơ thể dần lười tự sản xuất melatonin, nên phải tăng liều mới thấy tác dụng. Bài viết dẫn trường hợp một người làm thiết kế đồ họa ở TP HCM tăng từ một viên lên ba viên mỗi đêm chỉ sau ba tháng.
Uống melatonin bao lâu thì nên đi khám bác sĩ?
Bạn nên đi khám khi mất ngủ kéo dài nhiều tuần, khi đã tự tăng liều mà vẫn không ngủ được, khi ngủ được nhưng ban ngày vẫn kiệt sức, hoặc khi có cảm giác lo lắng, tim đập nhanh bất thường về đêm. Đừng tự xử lý bằng cách đổi sang lọ kẹo khác hay tăng thêm viên.
Trẻ em có dùng được kẹo dẻo melatonin không?
Trẻ em không nên dùng sản phẩm chứa hormone tổng hợp như kẹo dẻo melatonin. Bài viết khuyến cáo đừng để con nhỏ nhìn thấy lọ kẹo trên bàn rồi tưởng đó là bánh kẹo, vì trẻ em không nên dùng sản phẩm chứa hormone tổng hợp.
